Kleurenharmonie

Kleurenharmonie

door Brigitte van Krimpen

Kleuren kunnen de emoties van de mens beïnvloeden. Ze hebben een enorm effect op onze stemming en laten ons voelen. Gebruik daarom kleurtinten als onderdeel van het verhaal van je foto. Doordacht kleurgebruik kan de zeggingskracht van een foto enorm verbeteren. Dat samenspel en het visueel in balans brengen van kleuren om een esthetisch aantrekkelijk, sfeervol en krachtig beeld te creëren noemen we kleurbalans. Bepaalde combinaties van kleuren zullen onze onze ogen rust of juist spanning bezorgen.

Kleur associaties:

Rood:            energie, opwinding, passie, woede, liefde

Oranje:          warmte, geluk, enthousiasme.

Geel:              vrolijkheid, vriendelijkheid, creativiteit.

Groen:           kalm, natuurlijk, balans, groei.

Blauw:           sereniteit, koud, verdriet, vertrouwen, zakelijkheid

Paars:            spiritualiteit, mysterie, luxe

Magenta:       innovatie, transformatie, non-conformiteit

Sommige kleurencombinaties versterken of verzwakken elkaar. Natuurlijk heb je het niet altijd voor het uitzoeken maar je kunt er wel zo veel mogelijk rekening mee houden. Een hulpmiddel om de relaties die kleuren met elkaar hebben te verduidelijken en te visualiseren is het kleurenwiel, ook wel kleurencirkel  genoemd. Er bestaan diverse varianten, waarvan de Itten versie het meest bekend is

Kleurenwiel van Itten

Primaire kleuren: Geel, rood en blauw

Secundaire kleuren: Oranje, paars en groen. 

Deze worden gevormd door het mengen van twee primaire kleuren (gelijke hoeveelheden elk)

Oranje  =  Geel + rood

Paars    =  Rood + Blauw

Groen   =  Blauw + geel

Primaire en secundaire kleuren zijn zuivere kleuren.

Tertiaire kleuren worden verkregen door een primaire en een secundaire kleur te mengen en worden de onzuivere kleuren genoemd.

Het vinden van een mooie kleurharmonie, het combineren van kleuren die bij elkaar passen is veelal op smaak gebaseerd, maar de kleurencirkel kan je daar wel enorm mee helpen. Bij de onderstaande afbeelding kan je zien wat verzadigde kleuren zijn en wat mengen voor resultaat geeft. Aan de buitenkant van de cirkel staan de schaduwen, kleur gemengd met zwart, naar binnen toe staan de tinten, kleur waar wit bij gemengd is.

Bron: Don Bosco-Grafische technieken

Kleurharmonie

Er zijn verschillende vormen van kleurharmonie. Welke vorm je gebruikt in je fotografie is volledig afhankelijk van het onderwerp en het licht en zal dus ook niet altijd “stuurbaar” zijn. Wel valt er in de nabewerking vaak nog wel iets bij te sturen, door bijvoorbeeld een bepaalde tint nog iets aan te passen.

• Monochromatische harmonie
• Analoge of aanverwante harmonie
• Complementaire harmonie
• Drietonige harmonie
• Vierkante harmonie
• Gesplitste harmonie
• Samenstelling harmonie
• Schaduwen harmonie

De 3 bovenste genoemde harmonieën komen het meest voor.

Bij onderstaande voorbeelden worden tevens de kleurencirkels en kleurenstroken getoond. Deze komen  uit de Adobe Color , voorheen was dit een aparte tool van Adobe, maar op dit moment is het geïntrigeerd in Adobe Express. Dit is een gratis programma van Adobe. Nadat je ingelogd bent met je Adobe account, kan je daar ook allerlei kleuren schema’s maken, die je kan bewaren in je eigen bibliotheek, die tevens terug te vinden is in je Photoshop. Het is erg handig om op deze manier jouw favoriete kleuren (en andere items) op te slaan. Daarnaast kan je in Adobe Color diverse thema’s vinden met bepaalde kleuren, door middel van een zoekopdracht of jouw eigen foto's analyseren op kleur.

Voorbeeld van de zoekopdracht sunset:

Monochromatische harmonie

Een monochromatische harmonie bestaat uit één basiskleur, met een donkere, medium en lichte tint van verzadiging . Deze bevinden zich in dezelfde driehoek van de kleurencirkel.

Dit wordt ook wel “ton sur ton” genoemd. Je foto straalt hierdoor ingetogenheid en rust uit.

Analoge of aanverwante harmonie

Links en rechts van de basiskleur bevinden zich de aanverwante kleuren van deze basiskleur. De kleuren in deze harmonie delen dezelfde ondertonen. In het voorbeeld oranje en rood. Deze zorgen voor mooie kleurharmonieën met zachte contrasten. Deze kleurpaletten zijn gemakkelijk om mee te werken, ze zorgen voor rust en een eenvormigheid in je foto.

Onderstaande foto straalt rust en eenheid uit, ondanks dat het beeld diagonaal  is en in twee vlakken is verdeeld. 

Complementaire of aanvullende harmonie

Recht tegenover de basiskleur bevinden zich de complementaire of aanvullende kleuren – in dit geval geel en blauw. Complementaire kleuren zorgen voor contrast, energie, spanning en kracht in je foto.

Bij menging van complementaire kleuren ontstaat in additieve (optellen) menging wit.

Waar gebruik je al die bovenstaande theorie nu voor in jouw fotografie?

Door slim gebruik te maken van de aanwezige kleuren in  je compositie kan je de zeggingskracht van je foto’s enorm verbeteren.

Door middel van het plaatselijk aanpassen van bepaalde kleuren in de nabewerking kan je die zeggingskracht nog verder verbeteren.

Hiervoor kan je dus de bovengenoemde kleurthema’s en Adobe Color voor gebruiken.

Voor landschapsfotografie zijn de beelden van Albert Drost echt een aanrader. Hij is een meester in kleur gebruik waardoor zijn beelden zeer aantrekkelijk zijn om naar te kijken.

In onderstaande foto’s kan je zien hoeveel meer kracht de aanpassing van een kleur kan geven aan een foto. De linker is de oorspronkelijke opname. Bij de rechter is het oranje roder gemaakt waardoor er een complementaire harmonie ontstaat met het groen. Hierdoor is deze versie veel krachtiger geworden.

De #'s die je in bovenstaande kleurschema's ziet zijn de zogenaamde HEX codes. Dit is een internationale definitie van hoe een kleur  is opgebouwd.  Een hexadecimale kleurcode is een combinatie van zes cijfers en letters, voorafgegaan door een # symbool. Elk paar tekens in de code vertegenwoordigt de intensiteit van rood, groen en blauw (RGB) in een bepaalde kleur. Deze HEX codes zijn ook te gebruiken / in te vullen bij kleurgebruik in Photoshop.